Robotlar artık her yerde

Yapay zekâ devrimi ile birlikte hayatın her alanında varlık gösteren robotlar çalışma hayatı, meslekler ve gündelik alışkanlıklar da dahil pek çok alanda köklü dönüşüme neden oluyor.                                                                                                                
Robotlar artık hayatımızın her alanında. Arkeolojik alanlardan felaket bölgelerine, bakım evlerinden tarıma kadar pek çok alanda insanlara yardımcı oluyor veya yüksek riskli, en zor işleri üstleniyor. Öyle ki, Dünya Ekonomik Forumu’nun 2025 İşlerin Geleceği Raporu’na göre robotik mühendisliği, en hızlı büyüyen ilk 20 iş kolu arasında yer alıyor. 

Robotların kullanım alanı aynı zamanda sosyal hayatı da değiştiriyor. Çalışma biçimleri, meslekler ve hatta günlük alışkanlıklar robotlarla birlikte dönüşüyor.

Özellikle yapay zeka devrimi ile birlikte kullanım alanları hızla genişleyen robotlar nerede ve nasıl kullanılıyor sorusunun cevabı şu başlıklarda özetlenebilir: 

Sanayi ve üretimde: Fabrikalarda otomasyon robotları üretim hızını ve verimliliği artırıyor.

Sağlık sektöründe: Ameliyat robotları, rehabilitasyon robotları ve yapay zekâ destekli hasta bakım sistemleri kullanılıyor.

Günlük yaşamda: Evlerde temizlik robotları, teslimat yapan otonom araçlar ve kişisel asistan robotlar yaygınlaşıyor.

Hizmet sektöründe: Otellerde resepsiyon robotları, restoranlarda yemek servisi yapan robotlar görülmeye başlandı.

Tarımda: Drone’lar ve tarım robotları ekim, sulama ve hasatta büyük kolaylık sağlıyor.

Çalışma ortamındaki robotlar genellikle insanların işlerini ellerinden almakla ilişkilendirilse de dünyanın birçok yerinde robotlar – yapay zekâ (YZ) ile bir araya gelerek – insanlara pek çok konuda yardımcı oluyor. Buna yüksek riskli ve karmaşık işler ile insanların giremeyeceği yerlerde yapılan çalışmalar da dahil.
Peki bu alandaki son teknolojiler neler? İşte dokuz çarpıcı örnek:

POMPEII’NİN ROBOT KÖPEĞİ

Antik Roma kalıntıları Pompeii’de “Spot” adlı robot köpek güvenlik devriyeleri yapıyor. Dört ayaklı robot, Napoli yakınlarındaki bu sit alanının korunmasından sorumlu Pompeii Arkeoloji Parkı’na göre “en küçük alanları bile tamamen güvenli şekilde” inceleyebiliyor.

Spot ayrıca Pompeii çevresinde, yasa dışı defineciler tarafından kazılan ve gün yüzüne çıkarılan yer altı tünellerini denetlemeye de yardımcı oluyor. 

MS 79’da Vezüv Yanardağı patladığında şehir ve 20.000 sakini lavların altında kalmıştı. Spot’un kaydettiği veriler, insan meslektaşlarının sit alanı ile çalışanların güvenliğini yönetmesine yardımcı olacak.

AY’DAKİ ROBOTLAR

ABD’de Harvard John A. Paulson Mühendislik ve Uygulamalı Bilimler Okulu’ndaki bir ekip, gelecekteki uzay istasyonunda hasar gören parçaları onarabilecek ve değiştirebilecek otonom robotlar geliştirmeye odaklanıyor.
Asıl zorluğun, çok işlevli robotlar tasarlamak olduğunu vurgulayan araştırma ekibi, bunu başarmak için robotları insan elinden esinlenerek modelliyor. 

Araştırma ekibi konuya dair şu bilgileri paylaşıyor: “İnsan elleri pek çok işlevi yerine getirebilir; yüksek hassasiyet gerektirenler, büyük kuvvet isteyenler veya esnekliğin avantaj sağladığı işlevler dahil. Bu tasarım, benzer uyarlanabilir davranışları yakalamaya çalışarak tek bir tutucu ile yapılabilecek görevlerin yelpazesini artırmayı hedefliyor.”

SOSYAL BAKIMDA ROBOTLAR

İskoçya’da, Ulusal Robotik Merkezi’nde (National Robotarium) kurulan ve gerçek bir eve benzeyen destekli yaşam laboratuvarında bilim insanları uzun vadeli sağlık durum takibi gibi işlevleri yerine getirmek üzere robotik, yapay zekâ ve sensör teknolojilerini kullanmaya başladı. Bu teknoloji ayrıca telefonla arama yapma, ışıkları açma, kapıları açma ve televizyon izleme gibi görevlerde insanlara yardımcı olabiliyor. Amaç, insanların daha bağımsız yaşamasına yardımcı olmak ve bakıcılara biraz da olsa nefes aldırmak. 

Örneğin, Cenevre’de bir sosyal robot, Reuters’a verdiği röportajda Singapur’daki bir huzurevinde şarkı söylediğini ve yaşlılarla bingo oynadığını anlatırken İngiltere’de Oxfordshire bölgesinde ise robotlar, meslek terapistlerine dokunma ve iletişim konularında becerilerini geliştirmelerinde yardımcı oluyor. 

ŞANTİYELERDE ROBOT ASİSTANLAR

Atlas robotu, Ağustos 2021’de YouTube’da parkur hareketleri sergileyince internette ün kazanmıştı. Daha sonra yayımlanan bir videoda ise Boston Dynamics’in geliştirdiği robot bir işçiye alet çantası taşıyarak yardımcı oldu. Söz konusu videoda robot, yükseltilmiş bir platformdaki işçiye ulaşmak için ahşap bir tahta ile geçit inşa ediyor ve ardından alet çantasını işçiye doğru fırlatıyordu. 

Peki Atlas’ın sıradaki hedefi ne? Yaratıcıları şöyle diyor: “Dünyada nasıl hareket edeceğine dair akıllı kararlar vermek, Atlas’ın laboratuvar dışında anlamlı işler yapabilmesi için hayati olacak.”

DAR ALANLAR İÇİN YUMUŞAK ROBOTLAR

Hong Kong Çin Üniversitesi’nde bilim insanları, sümüğe benzeyen bir robot geliştirdi. New Scientist’in haberine göre robot, muhallebi kıvamında ama manyetik parçacıklarla karıştırılmış ve dışarıdan mıknatıslarla hareket ettirilebiliyor.

Yumuşak yapısı sayesinde 1,5 mm çapındaki dar alanlardan geçebiliyor ve katı nesneleri sararak kavrayabiliyor.
Araştırmacılara göre makinelerde devreleri onarmak için kullanılabilir. İnsanlarda ise yanlışlıkla yutulan tehlikeli bir nesneyi “yutup taşımak” için potansiyel olarak işe yarayabilir.

ARAMA KURTARMA ROBOTLARI

Robotlar, insan yaşamı için tehlikeli olan veya ulaşılması güç afet bölgelerinde arama kurtarma ekiplerine paha biçilmez destekler sağlıyor. 

Örneğin Çin’de dünyanın en küçük ve en hafif kablosuz robotu geliştirildi. South China Morning Post’un aktardığına göre şeklini değiştirebilen ve hem karada hem havada çalışabilen bu robot, afet ve kurtarma durumlarında faydalı bir müttefik olabilir. 

ABD’de MIT araştırmacıları ise SPROUT (Soft Pathfinding Robotic Observation Unit) adlı “asma robot” geliştirdi. Bu robot dar alanlarda ilerleyebiliyor ve 3 metreye kadar uzayabiliyor. Dahili kamerası sayesinde bina çökmesi gibi durumlarda mahsur kalan kişilerin tam yerini tespit etmekte kullanılabiliyor.

YER ALTI ROBOTLARI

Kanalizasyonlar da robotların insanların zorlu işleri üstlendiği alanlardan biri. “Fatberg” adı verilen büyük yağ, mendil ve diğer atık yığınları, boruları tıkıyor ve su taşkınlarına yol açabiliyor.

Hollanda merkezli Sewer Robotics şirketi, yer altı borularını inceleyen, temizleyen, kesen ve bakım yapan paletli robotlar üretiyor. Bu robotlar, yüksek basınçlı su jetleriyle fatberg’leri parçalayabiliyor.

ENERJİ DÖNÜŞÜMÜ İÇİN ROBOTLAR

İngiltere’de rüzgâr türbinlerindeki tüm cıvataları kontrol edecek altı bacaklı bir robot geliştirildi. Robot, cıvataları otonom olarak denetleyebiliyor ve böylece insanların söküp tekrar takmasına gerek bırakmıyor. Marine Technology News’in bildirdiğine göre bu proje, sadece Avrupa’da her yıl yüz milyonlarca dolar tasarruf sağlayabilir, aynı zamanda türbinlerin ömrünü uzatıp insan işçilerin maruz kaldığı riskleri azaltabilir.

TARIM ROBOTLARI

ABD merkezli Verdant Robotics, çiftçilere hem verim hem de sürdürülebilirlik konusunda yardımcı olacak bir robot geliştirdi. “SharpShooter” adlı bu robot, tarlalarda yabancı otları temizleyebiliyor, gübreleme yapabiliyor, hastalıkla mücadele edebiliyor ve aynı zamanda tek tek bitkiler seviyesinde veri toplayabiliyor. Geliştiricilerine göre, bu “hassas tarım” modeli sayesinde pestisit kullanımı azaltılacak.

Robotlar ayrıca çiftçilerin artan nüfusa daha fazla gıda üretmesine yardımcı oluyor. Ayrıca iş gücü açığını da kapatabiliyor. Bunun örneği, İngiltere’de denenen yeni nesil çilek toplama robotları. Yapay zekâ kullanan bu robotlar sadece olgun çilekleri tanıyıp toplamakla kalmıyor, aynı zamanda onları saniyeler içinde özenle paketleyebiliyor. Bu denemeye Essex Üniversitesi öncülük ediyor.