16 Eylül 2026

Teknoloji, 2000 yıl öncesinin kokusunu aldı

Pompeii ve Boscoreale’deki kazılarda çıkarılan 2000 yıllık buhurdanlıkları inceleyen bilim insanları, antik Romalıların evlerinde hangi tütsü ve bitkileri yaktığını ilk kez kimyasal analizlerle keşfetti.
 
Duyusal arkeoloji alanında çalışan Avrupalı araştırmacılar, M.S. 79 yılında Vezüv Yanardağı’nın patlamasıyla küller altında kalan Pompeii ve yakınındaki Boscoreale kasabasında yürütülen çalışmalarda, dönemin evlerinin nasıl koktuğunu ortaya çıkardı. Yapılan incelemeler, zengin Pompeii evlerinin içinin odunsu, topraksı ve hafif narenciye aromalı bir kokuya sahip olduğunu gösterdi.
 
Antiquity dergisinde yayımlanan bilimsel çalışmada araştırmacılar, ev içi sunaklarda kullanılan iki pişmiş toprak buhurdanlıktan aldıkları mikroskobik örnekleri üç farklı kimyasal teste tabi tuttu. İncelemeler, Romalıların ibadet ve kurban ritüellerinde yalnızca yerel bitkileri değil, binlerce kilometre uzaklıktaki tropikal Afrika veya Asya ülkelerinden ithal edilen ağaç reçinelerini de yaktığını belirledi. Günümüzde "elemi" olarak bilinen ve buhur ağacı familyasından gelen bu özel kokunun, Roma İmparatorluğu’nun uzak ticaret ağları aracılığıyla bölgeye ulaştığı anlaşıldı.
 
Tütsülüklerdeki kalıntılarda ayrıca üzüm ürünlerinin izlerine de rastlandı. Uzmanlar, bu durumun antik Roma metinlerinde ve görsellerinde sıkça bahsedilen ritüel amaçlı şarap kullanımıyla örtüştüğünü belirtiyor. Antik Roma edebiyatında ev tanrılarına tütsü, şarap ve meyve sunulduğu bilinse de bugüne kadar bu uygulamalara dair doğrudan fiziksel bir kanıt elde edilememişti.
 
Pompeii'deki tütsülüklerin içeriğine yönelik gerçekleştirilen ilk bilimsel çalışma olma özelliğini taşıyan araştırma; felaketten önce kentin geniş bir uluslararası ticaret ağına sahip olduğunu ve evlerdeki kokuların bu küresel bağlantıları yansıttığını kanıtlıyor.