03 Haziran 2024

İklim riskine maruz kalan ülkelerin iflas etme olasılığı daha yüksek

Dünyanın hemen her kıtasından birçok ülke son yıllarda aşırı hava olayları ve iklimle ilgili kronik stres nedeniyle önemli ekonomik kayıplar yaşadı. ICE'nin araştırmasına göre, iklim riskine en yüksek düzeyde maruz kalan devletlerin temerrüde düşme olasılığı %18,5 daha yüksek. Şirketin raporunda 200'den fazla devlete iklimle ilgili ölümler, su stresi, verimlilik ve sıcaklıktaki değişimlere karşı ne kadar savunmasız olduklarına göre puanlar verilirken, fiziksel iklim riski ve devletlerin temerrüde düşmesi arasındaki bağlantıları gösteren rapor, değerlendirmelerin geçmiş tahminler ve gelecek projeksiyonlarının bir kombinasyonuna dayandığını gösterdi.
 
Dünya genelinde yaşanan aşırı hava olayları son 30 yıla damgasını vurdu. Örneğin Mitch Kasırgası 1998'de Honduras'ta yaklaşık 3 milyon insanı evsiz bırakırken, Avrupa'daki sıcak hava dalgası 2003'te 13 milyar euronun üzerinde tahmini kayba yol atı, Tayland'daki sel felaketi 2011'de ülkenin Gayri Safi Yurtiçi Hasılasında (GSYH) %4'ün üzerinde bir azalmaya neden oldu, Avustralya'daki orman yangınları da 2019 ve 2020 sezonunda Avustralya doları cinsinden yaklaşık 100 milyar dolar zarara mal oldu. Üstelik bu kayıplar ne kadar büyük olursa olsun, iklim değişikliğinin sağlık, verimlilik, jeopolitik gerilim, iç politika, siyasi istikrar, sivil huzursuzluk, insan göçü, gıda güvenliği ve doğal sermaye üzerindeki potansiyel etkilerinin tam kapsamını temsil etmiyor.
 
Bu zorluklarun önümüzdeki dönemde de ortadan kalkması beklenmiyor. Gerçekçi emisyon senaryoları altında, iklim değişikliğinin etkilerinin önümüzdeki birkaç on yıl içinde yoğunlaşacağı ve egemen ulusların mali istikrarı ve ekonomik güvenliği üzerindeki etkilerinin derin olacağı tahmin ediliyor.
 
Birçok ülke için devlet borçları mali planlama, altyapı finansmanı ve afet müdahalesinde kritik bir rol oynuyor. Diğer ülkeler için, özellikle de yüksek oranlarda borçlanmak zorunda kalan düşük gelirli ülkeler için, borç servisi ödemeleri uzun vadede ekonomik iyileşme ve kalkınmayı engelleyebilir. Birleşmiş Milletler'e göre, en az 45 ülke şu anda alacaklılara olan faiz ödemelerine sağlık hizmetlerinden daha fazla harcama yaparken, en az 19 gelişmekte olan ülke de eğitimden daha fazla faiz harcaması yapmak zorunda kalıyor. Dünya nüfusunun neredeyse yarısı, yani 3,3 milyar insan, sağlık ve eğitim hizmetlerinden daha fazla borç ödemesi yapan ülkelerde yaşıyor.
 
İklim riski arttıkça temerrüde düşme riski de artıyor
 
ICE'nin araştırmasına göre, iklim riskine en yüksek düzeyde maruz kalan devletlerin temerrüde düşme olasılığı %18,5 daha yüksek.
Şirketin geçen ay yayınladığı raporda, 200'den fazla devlete iklimle ilgili ölümler, su stresi, verimlilik ve sıcaklıktaki değişimlere karşı ne kadar savunmasız olduklarına göre puanlar verildi. ICE'nin raporu, fiziksel iklim riski ve devlet temerrüdü arasındaki bağlantı  değerlendirmelerinin geçmiş tahminler ve gelecek projeksiyonlarının bir kombinasyonuna dayandığını gösterdi.
 
Her ihraççı, fiziksel iklim riskine göre 1'den 5'e kadar derecelendirildi ve 5 en yüksek maruziyet seviyesini temsil etti. ICE daha sonra 1995 ve 2020 yılları arasındaki ülke temerrütlerini inceledi ve daha yüksek puan alan ülkelerin düşük puan alanlara göre daha yüksek temerrüt olasılıklarına sahip olduğunu buldu.
 
Raporda, “Diğer her şey sabit tutulduğunda, ICE Fiziksel Risk Puanı 5 olan bir ülkenin temerrüde düşme olasılığı, ICE Fiziksel Risk Puanı 0 olan bir ülkeye göre ortalama %18,5 daha yüksektir” denildi.
 
Raporda, “Başka bir deyişle, ekonomik göstergeler hesaba katıldıktan sonra, ICE Fiziksel Risk Skorundaki her bir birimlik artış için ülkenin temerrüde düşme olasılığı ortalama %3,7 artıyor. Amacımız piyasa katılımcılarını ve paydaşları iklim riskinin uluslararası borç piyasaları üzerindeki etkileri konusunda bilgilendirmek ve özellikle de dünyanın iklimden en fazla etkilenen ülkelerinin karşılaştığı zorluklara odaklanmaktır.” denildi.
 
ICE'nin sıralamasında 3,5'in üzerinde derecelendirdiği yedi ülkenin tamamının geçmişte en az bir kez temerrüde düştüğü belirtildi.