Enerjideki dönüşüm küresel ölçekte istihdam alanı yaratıyor

Yenilenebilir enerji istihdamının artışında 2024'e kadar büyüme, "kayda değer" olarak değerlendirilirken iş gücünün ise teknolojik gelişmeler ışığında daha farklı şekilleneceği öngörülüyor.
 
IRENA ve ILO tarafından hazırlanan “Yenilenebilir Enerji ve İstihdam: 2025” raporunun 12. sayısı yayınlandı. Rapor, yeşil enerjiye geçişin sadece teknik bir kapasite artışı değil, aynı zamanda küresel ekonominin can damarı olan devasa bir iş gücü dönüşümü olduğunu gözler önüne seriyor.
 
Küresel istihdamda yeni dönem
 
Yenilenebilir enerji sektörü, 2024 yılında dünya genelinde 16,6 milyon çalışana ulaşarak istihdam rekorunu tazeledi. Ancak bu alandaki genişleme hızı, önceki dönemin gerisinde kaldı. 2023 yılında yüzde 18,2 gibi dev bir sıçrama ile 16,2 milyona ulaşan istihdam, 2024’te daha mütevazı bir seyir izleyerek yüzde 2,3 oranında büyüdü. İstihdam artış hızındaki bu yavaşlama; artan otomasyon, jeopolitik belirsizlikler ve özellikle yapay zeka ile iş gücü tasarrufu sağlayan teknolojilerin sektöre entegre olmasına bağlanıyor.
 
Çin açık ara lider durumda
 
Temiz enerji istihdam haritasına bakıldığında, üretim maliyetlerini minimize eden ve tedarik zincirini tek elde toplayan Çin, açık ara liderliğini sürdürüyor. Çin, entegre ve büyük ölçekli tedarik zincirleri sayesinde ekipmanları rakipsiz fiyatlarla sunabiliyor. Bu nedenle hem kapasite kurulumunda hem de ekipman imalatında liderlik Çin'de. Brezilya, yenilenebilir enerji istihdamını artıran ülkelerden oldu. Hindistan ve ABD’de ise istihdam artışı sınırlı kaldı. Avrupa Birliği ise 2023'teki istihdam seviyesini korudu. İstihdam sayılarıysa şöyle:
 
Avrupa Birliği - 1,8 milyon
Brezilya - 1,4 milyon 
Hindistan - 1,3 milyon 
ABD - 1,1 milyon.
 
Türkiye’den büyük atak
 
Rapora göre Türkiye'nin kurulu güneş enerjisi kapasitesi 2024 yılında 11,3 GW'tan 19,9 GW'a yükselerek yüzde 76'lık bir büyüme kaydetti. Yeni kurulumların büyük çoğunluğunu ticari ve endüstriyel projeler oluşturuyor. Türkiye'nin rüzgar enerjisi kapasitesi 2024 yılında 1167 MW artarak toplam 13 GW'a ulaştı. IRENA'nın istihdam faktörüne dayalı tahminine göre, rüzgar enerjisindeki işçi sayısı bir önceki yıla göre ikiye katlandı. Çalışanların yaklaşık dörtte birini kadınlar oluşturdu.
 
İstihdamda güneş etkisi
 
Teknoloji bazında değerlendirildiğinde güneş fotovoltaik (PV) sektörü, kurulumların ve panel üretim tesislerinin hızlı genişlemesi sayesinde istihdamda liderliğini sürdürdü. 4,2 milyonu Çin'de olmak üzere 7,3 milyon kişi bu sektörde çalışıyor. İş gücünün yüzde 75’i Asya’da bulunuyor. Sıvı biyoyakıtlar 2,6 milyonluk istihdamla ikinci sırada. İstihdamın yüzde 46,5’i yine Asya'da bulunuyor. Hidroelektrik 2,3 milyon kişiye iş imkanı sunarken, rüzgar enerjisi 1,9 milyon çalışanla onu takip ediyor.
 
Kadınlar ve engellilerin temsili artmalı
 
Rapor, başarıyı sadece rakamlarla ölçmenin yeterli olmadığını savunuyor. Enerji dönüşümünün "adil" olabilmesi için toplumsal katılım ve sistematik politikanın şart olduğunu vurguluyor. Rapora göre kadınlar ve engellilerin sektördeki temsilinin artması gerekiyor. Her iki grubun da mevcut potansiyeli yeterince değerlendirilmiyor ve bu durum, bilinçli, çok yönlü ve sistematik politikaların hayata geçirilmesini gerekli kılıyor.
 
"Geride kalan ülkeler uluslararası toplum tarafından desteklenmeli"
 
IRENA Genel Direktörü Francesco La Camera, yenilenebilir enerji yatırımlarının hızla arttığını belirterek, "Hükümetler, yatırımları teşvik eden, yerli kapasiteyi güçlendiren ve nitelikli iş gücü geliştiren politikalar aracılığıyla insanı, enerji ve iklim hedeflerinin merkezine koymalı" diyor. La Camera’ya göre istihdam artışındaki coğrafi dengesizlik de büyük bir sorun. IRENA Genel Direktörü, enerji dönüşümünde geride kalan ülkelerin uluslararası toplum tarafından desteklenmesi gerektiğini vurguluyor.