Küresel enerji talebinde rekor artış

Uluslararası Enerji Ajansı’nın “Küresel Enerji Görünümü 2025” raporuna göre, 2024 yılında dünya genelinde enerjiye olan iştah ortalamanın üzerinde arttı.

Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) yayımladığı Küresel Enerji Görünümü 2025 raporu, 2024 yılı boyunca dünya genelinde enerji talebinin ortalamanın üzerinde artış gösterdiğini ortaya koydu. Tüm enerji kaynaklarında artış yaşanırken, yenilenebilir enerji rekor kırdı.

Uluslararası Enerji Ajansı, Enerji Raporu’nda (Global Energy Review), 2024 yılında enerji sektörünün tamamında yaşanan eğilimlerin kapsamlı bir şekilde ele aldı. Raporda, Tüm yakıtlar ve teknolojiler, tüm bölgeler ve büyük ülkeler ile enerjiye bağlı karbon dioksit (CO₂) emisyonlarına dair verilerine yer verildi. İşte raporun detayları:

ENERJİ VERİMLİLİĞİNDE YAVAŞLAMA VAR

IEA’nın raporuna göre, artan enerji talebine rağmen enerji verimliliğinde yavaşlama dikkat çekti. Rapora göre enerji yoğunluğundaki (GSYİH başına enerji kullanımı) iyileşme hızı düşüş gösterdi. 2024’te enerji yoğunluğu sadece yüzde 1 oranında iyileşti. Bu düşüşte, Çin ve Hindistan gibi ülkelerde yatırımlara dayalı büyüme, sıcak hava koşullarının etkisi ve hidroelektrik üretimdeki zayıf performans etkili oldu.

ENERJİ TALEBİ YÜZDE 2,2 ARTTI

Rapora göre küresel enerji talebi 2024 yılında yüzde 2,2 oranında arttı. Bu artış, son 10 yılın ortalamasının üzerine çıkarak dikkat çekti. Elektrik talebi ise yüzde 4,3 ile genel enerji talebinin neredeyse iki katı hızla yükseldi.
Bu artışa öncülük eden sektör ise elektrik sektörü oldu.Elektrik talebi, soğutma ihtiyacındaki artış, sanayi tüketiminin yükselmesi, ulaşımda elektrifikasyon, veri merkezleri ve yapay zekâdaki büyüme gibi nedenlerle genel enerji talebinin neredeyse iki katı hızla arttı.

LİDERLİĞİ YENİLENEBİLİR ENERJİ ALDI

Elektrik talebindeki artışın yüzde 80’i yenilenebilir enerji ve nükleer santrallerden karşılandı. Güneş enerjisinde kurulu kapasite rekor kırarak 700 gigavat arttı. Bu artışın yaklaşık yüzde 80’ini güneş enerjisi oluşturdu. Güneş ve rüzgâr enerjisinden sağlanan elektrik üretimi, 670 teravatsaat artarak şimdiye kadarki en büyük yıllık artışa ulaştı.
Avrupa Birliği’nde güneş ve rüzgâr enerjisinin toplam elektrik üretimindeki payı, ilk kez kömür ve doğalgazın önüne geçti. ABD’de de güneş ve rüzgârın payı yüzde 16’ya ulaşarak kömürün önüne geçti.

FOSİL YAKITLARDA SINIRLI ARTIŞ

Petrol talebi 2024’te sadece yüzde 0,8 arttı. Bu, 2023’teki yüzde 1,9’luk artışa göre yavaşlama anlamına geliyor. Özellikle Çin ve gelişmiş ülkelerde karayolu taşımacılığında petrol tüketimi geriledi. Buna karşılık, havacılık ve petrokimya sektörlerinde petrol talebi artmaya devam etti.

Doğalgaz, fosil yakıtlar arasında en fazla talep artışı yaşayan kaynak oldu. Küresel doğalgaz talebi yüzde 2,7 arttı. Çin, 30 milyar metreküple en yüksek artışı gösterdi. Kömür tüketimi ise yüzde 1 arttı; bu artışın büyük kısmı, yaz aylarında yaşanan sıcak hava dalgaları nedeniyle Çin ve Hindistan’da elektrik üretiminde kömür kullanımının artmasından kaynaklandı.

NÜKLEER ENERJİDE YÜKSELİŞ DİKKAT ÇEKTİ  

2024’te 7 gigavatlık yeni nükleer santral kapasitesi devreye girdi. Bu, son 30 yılın en yüksek beşinci kapasite artışı olarak kaydedildi. Elektrik üretimi açısından nükleer enerji 100 teravatsaatlik katkı sağladı. Yeni inşaat projelerinin tamamı Çin ve Rusya tasarımlarıyla başlatıldı.

CO₂ EMİSYON ARTIŞINDA YAVAŞLAMA VAR

Enerji kaynaklı karbon dioksit (CO₂) emisyonları 2024’te yüzde 0,8 oranında arttı. Bu artış, ekonomik büyümenin (yüzde 3 üzeri) oldukça altında kaldı. Uluslararası Enerji Ajansı’na göre (IEA) eğer 2024’te hava koşulları 2023 ile aynı olsaydı, emisyon artışının yarısı önlenebilirdi.

Buna karşın, 2019’dan bu yana kullanılan temiz enerji teknolojileri – özellikle güneş, rüzgâr, elektrikli araçlar ve ısı pompaları – yılda yaklaşık 2,6 milyar ton CO₂ salımını engelliyor. Bu miktar, küresel emisyonların yüzde 7’sine denk geliyor.

Çin’de kişi başı emisyonlar, gelişmiş ülkeler ortalamasının yüzde 16 üzerinde. Gelişmiş ülkelerde toplam emisyonlar ise 2024’te yüzde 1,1 azalarak 10,9 milyar ton seviyesine geriledi. Bu, 50 yıl önceki seviyelere dönüş anlamına geliyor.

ELEKTRİKLİ ARAÇLAR VE VERİ MERKEZLERİ HAREKETLENDİ

Elektrikli araç satışları yüzde 25’in üzerinde artarak 17 milyon adedi geçti. Bu araçlar, dünya genelindeki tüm otomobil satışlarının beşte birini oluşturdu. Ayrıca, veri merkezlerinin küresel kurulu kapasitesi yüzde 20 artışla 15 gigavata ulaştı. Bu büyümenin büyük kısmı ABD ve Çin kaynaklı gerçekleşti.