23 Ekim 2026

Küresel Uyarı: İklim değişikliği binaları da etkiliyor

Avrupa Komisyonu Ortak Araştırma Merkezi (JRC) tarafından yayımlanan kapsamlı araştırma, iklim değişikliğiyle birlikte binaların ısıtma ve soğutma enerjisi ihtiyacındaki küresel dengenin değiştiğini ortaya koydu.

JRC'den bilim insanları, dünya genelinde binaların iklim koşullarına karşı dayanıklılığını ve enerji gereksinimlerini haritalandıran yeni bir çalışma yayımladı. Nature Scientific Reports dergisinde yer alan araştırmada, iklim değişikliği ve yükselen sıcaklıklar nedeniyle binalardaki konfor ve güvenlik odaklı enerji ihtiyacının soğuk kuzey bölgelerinden, halihazırda sıcak ve gelişmekte olan güney bölgelerine kaydığı tespit edildi.
 
Araştırmaya göre bugün dünya genelinde 48 milyon insan, iklim şartlarına uygun olmayan eski ve mimari açıdan verimsiz binalarda yaşıyor. Dış hava sıcaklıklarının tehlikeli seviyelere ulaştığı dönemlerde, bu yapılarda güvenli bir iç ortam sıcaklığı sağlamak giderek daha fazla enerji gerektiriyor. Bilim insanları, iklim krizinin derinleşmesi ve küresel sıcaklıkların artmasıyla birlikte, ısıtma ve soğutma için yüksek enerjiye ihtiyaç duyan bölgelerdeki nüfusun 2100 yılına kadar iki ila üç katına çıkabileceği uyarısında bulunuyor. 
 
Araştırma modeli, 2 milyardan fazla binanın verisini analiz ederek iki ana parametrenin enerji ihtiyacında belirleyici olduğunu gösteriyor. Bunlarsa binanın yapım yılı ve mimari formu yani kompaktlık derecesi. Mimari yapı yani kompaktlık bir binanın hacmine kıyasla dışarıya maruz kalan yüzey alanı ne kadar fazlaysa (düşük kompaktlık), kışın içerideki ısı o kadar hızlı kaçıyor, yazın ise dışarıdaki sıcaklık içeriye o kadar kolay giriyor. Afrika, Güney Asya, Latin Amerika ve Orta Doğu'daki yayvan ve alçak katlı yapılar, yüksek katlı ve bitişik nizama göre dış etkenlere daha açık durumda kalıyor.
 
Dünya genelindeki binaların yüzde 43'ü, enerji verimliliği standartlarının henüz yaygınlaşmadığı 1980 öncesinde inşa edilmiş durumda. Avrupa bölgesi en yaşlı bina stokuna sahipken, gelişmekte olan ülkelerde kontrolsüz şehirleşme nedeniyle enerji verimliliği düşük yeni yapılar yükselmeye devam ediyor. Geleneksel olarak binalardaki enerji hassasiyeti ve yüksek ısıtma ihtiyacı soğuk iklimli bölgelerde ve kırsal yerleşimlerde yoğunlaşıyordu. Ancak araştırmaya göre, küresel ısınmayla birlikte ılımanlaşan kışlar soğuk bölgelerdeki ısıtma baskısını kısmen hafifletirken; Sahra Altı Afrika, Orta Doğu, Körfez ülkeleri ve Güney Asya gibi bölgelerde aşırı sıcaklar nedeniyle soğutma enerjisi ihtiyacı yüzde 75 ile 5 kat arasında bir artış gösterecek. 
 
JRC araştırmacıları, aşırı sıcakların sadece bir konfor meselesi olmadığını, halk sağlığı ve elektrik şebekelerinin güvenliği için de kritik bir risk taşıdığını vurguluyor. Rapor, gelecekte yaşanabilecek enerji krizlerinin ve elektrik kesintilerinin önüne geçebilmek için mevcut binaların hızla yalıtım ve mimari açıdan yenilenmesi (renovasyon), yeni yapılacak binaların ise geleceğin sıcaklık projeksiyonlarına uygun şekilde tasarlanması gerektiğini ortaya koyuyor.